Polonya’nın Bagicz köyü yakınlarında, Velbar kültürüne ait bir genç kadının kalıntılarını taşıyan meşe tabut, uzun yıllar arkeologların merakını uyandırdı. 2018 yılında gerçekleştirilen radyokarbon testleri, kadının iskeletinin mezar eşyalarından yaklaşık 100 yıl daha eski olduğunu ortaya koyarak bir zaman dilimi belirsizliği yarattı. Ancak en son yapılan teknik incelemeler, bu farklılığın “deniz rezervuar etkisi” adı verilen doğal bir olgudan kaynaklandığını gösterdi.
TABUTUN YAŞI DENDROKRONOLOJİ İLE BELİRLENDİ
Araştırmaları yayınlayan Archaeometry dergisine göre, Szczecin Üniversitesi’nden Marta Chmiel-Chrzanowska’nın liderliğindeki ekip, tabutun yapıldığı meşe ağacının yıllık halkalarını inceledi. Yapılan analizler, ağacın M.S. 112 ile 128 yılları arasında kesildiğini ortaya koydu. Bu bulgu, mezardaki Roma Demir Çağı’na ait bilezik ve kehribar kolyelerin tarihlendirilmesiyle tam bir uyum sağladı. Tabutun suyla doygun toprakta, oksijensiz bir ortamda kalması, onun günümüze kadar bozulmadan ulaşmasını sağladı.
RADYOKARBON TESTLERİNDEKİ HATALI SONUÇLAR
Araştırmacılar, kadının dişlerinden alınan ilk örneklerin neden hatalı sonuçlar verdiğini izotop analiziyle açıkladı. Kadının deniz ve tatlı su balığıyla beslenmesinin, bu proteinlerin okyanus sularındaki “eski karbonu” vücut dokularına aktardığını belirlediler. Bu durum, karbon testlerinde kadının gerçek yaşından daha yaşlı görünmesine neden olan “deniz rezervuar etkisini” tetikledi.
HALK ARASINDA “PRENSES” OLARAK ANILDI
Uzun yıllar halk arasında “Bagicz Prensesi” olarak anılan kadının biyolojik analizi, pek çok kişinin düşündüğünün aksine zor bir yaşam sürdüğünü ortaya koydu. 25-35 yaşları arasında hayatını kaybettiği tahmin edilen kadının iskeletinde görülen osteoartrit (eklem kireçlenmesi), yaşamının ağır fiziksel emekle geçtiğine dair somut kanıtlar sundu. Mezardaki süslemelerin, zenginlikten ziyade o dönemdeki yaygın gömü geleneklerini yansıttığı bildirildi.
DNA ANALİZLERİ SÜRÜYOR
Roma Demir Çağı’na tarihlenen ve günümüze ulaşan tek ahşap lahit örneği olan Bagić tabutunda invaziv olmayan DNA çalışmaları gerçekleştirilmeye başlandı. Bilim ekibi, kadının kökenini, sağlık geçmişini ve Avrupa’daki diğer topluluklarla olan akrabalık bağlarını belirlemek amacıyla şakak kemiğinden genetik materyal elde etmeyi hedefliyor.
