“`html
Türkiye’deki NEET (Ne Eğitimde Ne İstihdamda Ne Yetiştirmede) Gençler: Profil ve Refah Araştırması sonuçlarına göre, 5 gençten birinin ne eğitimde ne istihdamda olduğu belirlendi. Her 10 gençten 6’sı iş bulmak için ‘tanıdık’ ilişkilerinden faydalanırken, çalışan gençlerin yüzde 65’i ayda 27 bin TL’nin altında gelir elde ediyor. Gençlerin %72’si borç yükü altında, %68’i ise daha iyi kariyer fırsatları için yurtdışına göç etmeyi düşünüyor.
Bilgi Üniversitesi’nin gerçekleştirdiği ve TÜBİTAK destekli bu çalışmada, Türkiye genelinden 29 ilden 18-29 yaş aralığında 2 bin 403 genç ile görüşüldü. Araştırmaya katılan gençlerin yarısı çalışırken, diğer yarısı ise işsiz durumda. Bu grubun yaklaşık üçte biri, ne istihdamda, ne eğitimde ne de herhangi bir mesleki eğitim sürecinde yer almıyor.
Kadınların NEET olma olasılığı erkeklere göre 2.5 kat fazla!
Toplumsal cinsiyet, bu durumun belirleyici faktörü. Erkeklerin %63’ü istihdamda bulunurken, kadınlarda bu oran %28’e düşmektedir. Araştırma sonuçlarına göre, kadınların NEET olma ihtimali erkeklerin yaklaşık 2.5 katı. Bu durumun en önemli nedeni “aile yükümlülükleri”. Çalışmayan kadınlardan %29,2’si, ev içi bakım veya ailevi nedenlerle işgücüne katılamadığını ifade ederken, bu gerekçeyi belirten erkeklerin oranı ise yalnızca %1.
İşe girişte ‘tanıdık’ faktörü ön planda
Araştırma, gençlerin %45,6’sının iş bulmak için arkadaşları veya akrabalarıyla bağlantı kurduğunu ortaya koyuyor. Ancak, dijital iş arama platformlarıyla iş bulanların oranı sadece %8,9.
Gençlerin %85’i 50 çalışandan az çalışan kurumlarda görev alıyor. Genellikle mağazalar ve yeme-içme sektöründe, satış danışmanı, garson veya kasiyer gibi pozisyonlarda istihdam ediliyorlar. Gençlerin %58’i günde 9 saatten fazla çalıştıklarını, %66,8’i haftada 6 gün, %8,3’ü ise her gün çalıştıklarını belirtiyor. Haftada 5 gün çalışanların oranı yalnızca %18.
Gençlerin %65’i ayda 27 bin TL’nin altında gelir elde ediyor
Katılımcıların yaklaşık %65’i ayda 27 bin TL’nin, %35’i ise 9 bin TL’nin altında gelir sağlıyor. Gençlerin %42,3’ü kazancının “yetersiz kaldığını”, %44,6’sı ise “sadece ihtiyaçlarını karşılamaya yettiğini” ifade ediyor.
Araştırmaya göre, gençlerin sadece %28,3’ünün hiç borcu yok. Çalışanların %8,2’si borçsuz iken; %40,5’i kredi kartı, %25,3’ü taksitli borç ve %18,7’si ihtiyaç kredisi borcu altında. Her 10 gençten 6’sı mevcut mali durumundan memnun değilken, “çok memnunum” diyenlerin oranı sadece %6,3’te kalıyor.
Gençler diplomanın değerini sorguluyor
Katılımcıların yalnızca %38,7’si aldıkları eğitimin kendilerini “hayata hazırladığı”na inanırken, sadece %36,2’si bu eğitim sayesinde “iyi bir iş bulabileceği” yönünde düşünüyor. %36,4’lük bir kesim ise bu düşünceyi kesin bir şekilde reddediyor. Eğitime olan güven, özellikle işsiz ve aile yükümlülükleri olan gençler arasında oldukça düşük seviyelerde.
Gelecek kaygısı ile yurtdışına yöneliyorlar
Mevcut eğitim sistemi ve ekonomik koşullarına yönelik hayal kırıklığı yaşayan gençler, gelecek hakkında olumsuz bir tabloya sahip. Bu durum, yurtdışına göç etmek istemelerini bir “çıkış yolu” olarak görmelerine neden oluyor. Katılımcıların %67,8’i “daha iyi iş imkanları” için yurtdışına çıkmayı düşünürken, bu motivasyonu %36 ile “Türkiye’de geleceğini görememe” ve %28,9 ile “ülkenin kötüye gittiğini düşünmek” takip ediyor.
Gençler yalnızca ekonomik nedenlerle değil, sosyal ve siyasal sebeplerle de yurtdışına gitmek istiyor; %22,5’i “daha fazla bireysel özgürlük” için, %6’sı ise “düşünce özgürlüğü eksikliği” nedeniyle göç etmek istediklerini belirtiyor. Ancak, bu yoğun istek henüz kesin bir plana dönüşmemiş durumda. Gençlerin sadece %8’i “kesinlikle gitmeyi düşünüyorum” derken, %56,4’ü bunun pek mümkün olmadığını belirtiyor.
Psikolojik yorgunluk ve tükenmişlik yaygın
Yapılan araştırma, gençlerin sağlık alışkanlıklarıyla ilgili sorunlu bir tablo ortaya koyarken, psikososyal durumlarının da ciddi bir endişe kaynağı olduğunu göstermektedir. Katılımcıların %36,6’sı sık sık “yorgunluk” hissi yaşarken, %33,5’i “uykusuzluk problemi” yaşıyor, %29,2’si “mutsuz” hissettiğini, %26,6’sı ise “sorunlarıyla baş edemediğini” ifade ediyor. Bu bulgular, gençlerin üçte birinden fazlasının yoğun stres altında yaşadığını ve dinlenme fırsatı bulamadığını göstermektedir; psikolojik yorgunluk ve tükenmişlik, en çok işsiz gençlerde gözlemlenmektedir.
Gençler siyasete oy vererek katılıyor, STK’lara yönelmiyor
Araştırma, gençlerin siyasal ve toplumsal katılımıyla ilgili önemli verileri gün yüzüne çıkarıyor. Gençlerin %79,9’u oy vererek siyasete katılırken, bir siyasi partiye üye olanların oranı sadece %6,8. Sivil alana katılımda ise bir STK’ya üye olanların oranı %9,3 iken, düzenli gönüllü faaliyetlerde bulunanların oranı %11,4 olarak kaydediliyor. Gençler, parti etkinlikleri yerine daha esnek eylem biçimlerini tercih ediyor; %28-29 oranıyla boykot veya çevrimiçi protestolar gibi bireysel aktiviteler öne çıkıyor. Bu araştırma, gençlerin siyasi bağlamda bireysel bir güven hissettiğini ancak mevcut sisteme karşı derin bir yabancılaşma içerisinde olduklarını ortaya koyuyor.
Toplumsal hınç duygusunu besliyor
Proje Yöneticisi Prof. Dr. Emre Erdoğan, “Araştırmanın en çarpıcı bulgularından biri gençler arasında yaygın olan ‘anomi’, yani toplumsal kuralsızlık, güvensizlik ve adalet algısındaki çöküş oldu. Kurumlara duyulan güvensizlik ve liyakat algısındaki zayıflık belirgin. Bu toplumsal yönsüzlük hissinin en yüksek olduğu grup, öğrenciler ve ‘beklemede’ olan gençler arasında. Algılanan bu adaletsizlik, gençler arasında yaygın bir ‘hınç’ duygusunu besliyor. Gençler, bireysel çabanın karşılığını almayan; adaletsiz bir düzen ile karşı karşıya olduklarına inanıyorlar. ‘Toplumsal hınç’ olarak adlandırılan bu sistematik adaletsizlik algısı, en keskin şekilde işsiz gençler arasında belirginleşiyor.”
“`
